Địa đạo Kỳ Anh là một chiến hào trong lòng đất lớn thứ ba của cả nước trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ và là minh chứng hào hùng cho ý chí sắt đá của quân và dân ta. Hãy cùng Vi Vu Miền Trung khám phá chi tiết qua bài viết sau đây nhé.
Địa đạo Kỳ Anh từng thuộc vùng cát trắng ven biển Tam Kỳ, nay tọa lạc tại khối phố Thạch Tân, phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng (từng là xã Tam Thăng, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam cũ). Khởi nguồn từ tháng 5 năm 1965, địa đạo Kỳ Anh ban đầu chỉ là những hầm trú ẩn nhỏ lẻ để bảo vệ người dân trước mưa bom bão đạn.
Đến năm 1967, công trình mới thực sự hoàn thiện với cấu trúc phức tạp và quy mô đáng kinh ngạc. Với tổng chiều dài khoảng 32km, hệ thống này được thiết kế theo hình bàn cờ đầy lắt léo, uốn lượn men theo các bụi cây, giếng nước, bếp nấu hay thậm chí là ngay dưới nền nhà của người dân.
Điểm khác biệt đầy thú vị của địa đạo Kỳ Anh so với các hệ thống địa đạo nổi tiếng khác như Vịnh Mốc hay Củ Chi mà mình thấy chính là thổ nhưỡng. Do nằm trên vùng đất cát tơi xốp, các nghệ nhân quân sự xưa kia đã phải đào xuyên qua những tầng đất sét, đất cứng hay đất đá ong để đảm bảo sự kiên cố, tránh hiện tượng sụt lở. Mọi công việc đều được thực hiện thủ công bằng cuốc, xẻng, xà beng và những chiếc thúng, mủng thô sơ bởi chính đôi bàn tay của bộ đội, du kích, phụ nữ và nông dân địa phương.
Toàn bộ mạng lưới này là sự kết nối liên hoàn của nhiều khu chức năng riêng biệt phục vụ cho cả mục đích chiến đấu lẫn sinh hoạt hằng ngày, bao gồm hầm tác chiến, hầm chỉ huy, hầm cứu thương và các kho chứa lương thực dự trữ.
Mình nghĩ điều làm nên sự khác biệt độc đáo của công trình này chính là tính gắn kết máu thịt với đời sống nhân dân. Suốt những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, pháo đài ngầm vững chắc này đã giúp quân và dân ta kiên cường bám trụ, bảo toàn lực lượng để tổ chức những trận tập kích xuất quỷ nhập thần. Biểu tượng anh hùng ấy đã góp phần tô thắm trang sử vàng của vùng đất Quảng Nam với danh hiệu “Trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”.
Một điểm nhấn giàu cảm xúc mà mình muốn giới thiệu tới bạn là đoạn địa đạo chạy xuyên qua nền ngôi đình Thạch Tân cổ kính. Ngôi đình này vừa là chốn tâm linh tôn nghiêm, vừa là căn cứ cách mạng tối mật. Ngay dưới sàn đình là nơi ẩn giấu của hầm cứu thương và kho hậu cần. Lịch sử làng còn lưu dấu sự kiện năm 1968, khi quân địch dùng xe tăng và xích sắt hòng kéo sập ngôi đình, nhưng lạ kỳ thay những sợi xích thép liên tục bị đứt gãy. Câu chuyện ấy cho đến nay vẫn tồn tại như một minh chứng linh thiêng về ý chí bất khuất của con người nơi đây.
Cấu trúc bên trong của địa đạo Kỳ Anh được thiết kế vô cùng khoa học theo mô hình ô bàn cờ linh hoạt, giúp lực lượng du kích dễ dàng cơ động và triển khai các phương án tác chiến bất ngờ. Hệ thống đường ngầm không nằm biệt lập mà chạy xuyên qua nền nhà dân, len lỏi dưới gian bếp, cạnh giếng nước sinh hoạt để vừa đảm bảo nguồn nhu yếu phẩm, vừa thuận tiện cho việc ẩn nấp.
Người dân xứ Quảng đã dùng trí tuệ dân gian để ngụy trang các cửa hầm một cách tài tình. Khi đến thăm di tích, bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy lối lên xuống được giấu kín dưới những máng cho lợn ăn, đống rơm khô ngoài sân hay các công trình phụ trong nhà, khiến quân địch dù có càn quét qua cũng không thể phát hiện. Bên trong không gian chật hẹp của lòng địa đạo được phân chia thành nhiều khu chức năng hoàn chỉnh bao gồm:
Hầm chỉ huy: Trung tâm đầu não, nơi bộ chỉ huy gặp mặt bàn bạc để đưa ra các chiến lược tác chiến.
Hầm tác chiến: Nơi các chiến sĩ du kích tập trung đón nhận nhiệm vụ và sẵn sàng xuất kích.
Hầm cứu thương: Trạm y tế dã chiến chuyên chữa trị, chăm sóc cho các thương binh ngay trong lòng đất.
Hầm chứa lương thực: Kho dự trữ thực phẩm và nhu yếu phẩm thiết yếu phục vụ quân và dân bám trụ lâu dài.
Được chính thức công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia vào năm 1997, địa đạo Kỳ Anh cùng với địa đạo Vịnh Mốc và địa đạo Củ Chi tạo thành ba hệ thống chiến hào ngầm vĩ đại nhất Việt Nam. Những chiến công oanh liệt tại vùng đất này chính là bài học sâu sắc về sự kiên cường và cái giá của hòa bình, giúp thế hệ trẻ thêm trân trọng, tự hào về cội nguồn anh hùng của dân tộc.
Di tích lịch sử này nằm cách trung tâm thành phố Tam Kỳ khoảng 7km về phía Đông. Nhờ vậy mình có thể dễ dàng lựa chọn các phương thức di chuyển phù hợp tùy theo nhu cầu cá nhân.
Di chuyển bằng phương tiện cá nhân (Xe máy, Ô tô)
- Từ trung tâm thành phố Tam Kỳ: Bạn chạy theo đường Hùng Vương (Quốc lộ 1A) về hướng Bắc tầm 2km, hoặc rẽ vào đường Huỳnh Thúc Kháng đi về hướng Đông. Tiếp tục nối vào tuyến ĐT616 và chạy thêm khoảng 7km. Khi đến ngã tư lớn có biển chỉ dẫn vào Di tích Lịch sử địa đạo Kỳ Anh, bạn chỉ cần rẽ phải và đi tiếp 500m là đến nơi.
- Từ thành phố Đà Nẵng: Bạn đi dọc theo tuyến Quốc lộ 1A xuôi về phía Nam khoảng 70km để tới trung tâm thành phố Tam Kỳ, sau đó tiếp tục đi theo lộ trình kể trên.
Di chuyển bằng xe buýt
Nếu xuất phát từ Đà Nẵng và muốn tiết kiệm chi phí, bạn có thể đón tuyến xe buýt liên tỉnh LK21 đi từ bến xe phía Nam Đà Nẵng đến Tam Kỳ. Xe hoạt động liên tục từ 4h45 đến 17h30 hằng ngày với tần suất khoảng 15 đến 25 phút một chuyến.
- Giá vé tham khảo: 30.000 VNĐ một lượt cho khách thông thường và giảm còn 8.000 VNĐ một lượt dành riêng cho học sinh, sinh viên.
- Điểm dừng: Bạn xuống xe tại số 954 đường Phan Châu Trinh hoặc bến xe khách Tam Kỳ trên đường Phan Bội Châu. Do tuyến xe buýt không chạy thẳng vào khu di tích, từ các điểm dừng này, bạn cần bắt thêm xe ôm, taxi Xanh SM hoặc thuê xe máy chạy tiếp khoảng 7km về hướng Đông là tới nơi.
Di tích cách trung tâm thành phố Tam Kỳ khoảng 7km về hướng Đông, đường sá hoàn toàn là đường nhựa và đường làng rất dễ đi bằng xe máy hoặc ô tô.
Do lòng hầm của địa đạo Kỳ Anh có những đoạn khá hẹp và thấp (cao khoảng 0,8m đến 1m), bạn nên mặc quần áo thoải mái, co giãn tốt và đi giày thể thao hoặc giày bệt có độ bám tốt để thuận tiện cho việc di chuyển dưới lòng đất.
Từ vị trí này, bạn có thể dễ dàng di chuyển để kết hợp tham quan các điểm du lịch sinh thái và lịch sử lân cận rất nổi tiếng như Bãi Sậy Sông Đầm, Quần thể tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng hay Nhà lưu niệm Võ Chí Công.
Để thực hiện một chuyến hành trình đi bộ khám phá các ngõ ngách của địa đạo Kỳ Anh cũng như trải nghiệm các hoạt động dã ngoại ngoài trời tại khu vực sông Đầm, bạn cần có một sự chuẩn bị vali hành lý gọn gàng và khoa học. Đó là lý do mình luôn lựa chọn hệ thống Vi Vu Miền Trung để tìm kiếm những người bạn đồng hành cho mỗi chuyến đi.
Nguồn: Vi Vu Miền Trung
